Een testament is een officieel document waarin je vastlegt wat er met jouw bezittingen moet gebeuren na jouw overlijden. Veel mensen stellen het opstellen ervan uit, omdat het een onderwerp is waar je liever niet bij stilstaat. Toch is het een van de meest praktische dingen die je kunt doen voor de mensen die je achterlaat. Zonder een geldig document bepaalt de wet wie wat krijgt, en dat is lang niet altijd wat jij zou willen.
Wat er in een uiterste wil staat
In een uiterste wil leg je vast wie jouw erfgenamen zijn en welk deel van jouw nalatenschap zij ontvangen. Je kunt daarin ook specifieke wensen opnemen, zoals wie een bepaald sieraad of een waardevol voorwerp krijgt. Naast de verdeling van bezittingen kun je ook een executeur aanwijzen. Dat is de persoon die ervoor zorgt dat jouw wensen worden uitgevoerd. Je kunt zelfs vastleggen wie er voor jouw kinderen zorgt als zij nog minderjarig zijn op het moment van jouw overlijden. Veel mensen weten niet dat je ook goede doelen kunt opnemen als begunstigde. De inhoud is daarmee veel breder dan alleen het verdelen van geld of een huis.
Hoe je een geldig testament opstelt
In Nederland zijn er twee manieren om een geldige uiterste wil op te maken. De meest gebruikte manier is via een notaris. De notaris stelt het document op, leest het met je door en bewaart het daarna in een centraal register. Zo is de tekst altijd terug te vinden, ook als jij er niet meer bent. De tweede manier is een eigenhandig geschreven testament. Dat schrijf je helemaal met de hand, voorzien van een datum en handtekening. Een document dat je typt op een computer en daarna ondertekent, is in Nederland niet geldig als eigenhandig geschreven verklaring. Let op dat je bij deze vorm geen notaris tussenkomt, waardoor er meer risico is op onduidelijkheden of fouten. Voor een waterdichte regeling is de notariële route de veiligste keuze.
Wat er na overlijden met het document gebeurt
Zodra iemand overlijdt en er een testament bij een notaris is opgemaakt, wordt dit geregistreerd in het Centraal Testamentenregister. De notaris, of soms de rechtbank, zorgt ervoor dat het document wordt geopend en dat de erfgenamen worden ingelicht. Dit proces heet de opening van de nalatenschap. Niet iedereen krijgt automatisch bericht. De betrokkenen die in het document staan moeten worden opgespoord, en hoe snel dat gaat verschilt per situatie. Als er geen notarieel stuk is maar wel een handgeschreven versie, moet die worden ingeleverd bij de rechtbank. De rechter bepaalt dan of het document geldig is. Pas daarna kan de nalatenschap worden verdeeld.
Wanneer het slim is om jouw wensen te herzien
Een testament is geen document dat je eenmalig opstelt en daarna vergeet. Het leven verandert, en jouw wensen kunnen meeveranderen. Trouwen, scheiden, het krijgen van kinderen of kleinkinderen, of het overlijden van een erfgenaam zijn allemaal redenen om jouw vastgelegde wensen opnieuw te bekijken. Ook als je een groot deel van jouw vermogen schenkt of als je bezittingen flink in waarde veranderen, is het verstandig om het document te laten nakijken. Een notaris kan je daarbij helpen. Het aanpassen van een bestaande regeling heet een codicil, maar dat geldt alleen voor kleine aanpassingen zoals het toewijzen van specifieke voorwerpen. Voor grotere wijzigingen is een nieuw notarieel stuk nodig.
Veelgestelde vragen
Kan ik iemand volledig uitsluiten van mijn nalatenschap?
Het is mogelijk om iemand uit te sluiten van jouw nalatenschap, maar er is een uitzondering. Kinderen hebben in Nederland altijd recht op een wettelijk minimumgedeelte, de zogenoemde legitieme portie. Dat betekent dat je jouw kinderen niet volledig kunt onterven. Andere erfgenamen, zoals broers, zussen of neven, kun je wel volledig uitsluiten.
Wat gebeurt er als iemand overlijdt zonder testament?
Als iemand overlijdt zonder een uiterste wil, geldt het wettelijk erfrecht. Dat betekent dat de wet bepaalt wie de erfgenamen zijn. Meestal zijn dat de partner en de kinderen. Is er geen partner of kind, dan gaan de erfenis naar ouders, broers of zussen. Jouw eigen wensen spelen daarin geen rol.
Hoe oud moet ik zijn om een testament te mogen opstellen?
In Nederland mag je vanaf 16 jaar een testament laten opstellen bij de notaris. Je hebt dan geen toestemming nodig van jouw ouders of voogd. Wel moet je op dat moment wilsbekwaam zijn, wat betekent dat je de gevolgen van jouw keuzes kunt begrijpen.
Wat kost het opstellen van een testament bij de notaris?
De kosten voor een notarieel testament verschillen per notaris en per situatie. Een eenvoudig testament kost gemiddeld tussen de 150 en 400 euro. Een testament voor twee partners samen is vaak goedkoper dan twee losse documenten. Het is verstandig om bij meerdere notarissen een offerte op te vragen.