Een weerradar laat in één oogopslag zien waar het regent en hoe buien zich verplaatsen. Veel mensen openen zo’n radarkaart op hun telefoon voordat ze naar buiten gaan. Dat is niet voor niets: de kaart geeft real-time informatie die je zelf kunt interpreteren, zonder dat je op een weerbericht hoeft te wachten. In Nederland is neerslag snel aanwezig en net zo snel weer weg. Een live regenradar helpt je om precies te zien wat er boven jouw postcode gebeurt.
Hoe een radarkaart werkt
Weerradars sturen radiogolven de lucht in. Als die golven neerslagdruppels raken, weerkaatsen ze terug naar de ontvangstantenne. De tijd die dat kost, bepaalt hoe ver de neerslag zich bevindt. De intensiteit van het signaal geeft aan hoe zwaar de regen is. In Nederland staan meerdere radarstations verspreid over het land. Het KNMI beheert twee van zulke stations, in De Bilt en in Den Helder. De data van die stations worden gecombineerd tot één kaart die je online kunt bekijken. Hoe meer teruggekaatst signaal, hoe heviger de bui. Op een radaranimatie zie je de buien bewegen, waardoor je kunt inschatten of het neerslag jouw kant op komt of juist van je wegbeweegt.
Wat de kleuren op de regenkaart betekenen
Op vrijwel elke neerslagkaart zie je een kleurenschaal. Lichtblauw of groen staat voor een lichte motregen of zachte bui. Geel en oranje duiden op matige regen. Rood en paars wijzen op zware neerslag, soms in combinatie met onweer. Die kleuren zijn niet willekeurig gekozen. Ze laten in één blik zien hoe zwaar de bui is en hoe snel je dekking moet zoeken. Bij een animatie zie je hoe de kleuren zich over de kaart verplaatsen. Dat vertelt je niet alleen dat het regent, maar ook hoe lang de bui waarschijnlijk duurt. Een snel bewegende bui kan over tien minuten al voorbij zijn. Een grote, trage wolkenmassa kan uren aanhouden.
Het verschil tussen neerslagverwachting en meting
Een radarkaart toont wat er op dit moment gemeten wordt. Dat is iets anders dan een weerverwachting. De verwachting voor de komende uren of dagen is gebaseerd op weermodellen die luchtdruk, temperatuur, vochtigheid en windrichting combineren. De live buienradar laat de werkelijkheid van dit moment zien. Beide zijn nuttig, maar voor verschillende situaties. Wil je weten of je vanavond je jas nodig hebt? Dan is de verwachting handig. Sta je op het punt naar buiten te stappen en wil je weten of de bui al begonnen is? Dan is de radarkaart de juiste keuze. Veel weerwebsites en apps combineren beide: ze tonen de huidige situatie én een doorkijk naar de komende uren, zodat je altijd goed geïnformeerd bent.
Wanneer de radar minder betrouwbaar is
Een radarkaart is een sterk hulpmiddel, maar heeft ook grenzen. Bij hagel of sneeuw kan de kaart neerslag anders weergeven dan die in werkelijkheid is. Hagel weerkaatst het signaal heel sterk, waardoor het op de kaart eruitziet als hevige regen. Ook hoge gebouwen en windmolens kunnen het signaal verstoren. In bergachtige gebieden kunnen bergen radarsignalen blokkeren, maar in Nederland speelt dat nauwelijks een rol. Verder geldt dat de kaart een momentopname is. De werkelijkheid verandert snel, zeker bij onbestendig weer in de lente of de herfst. Gebruik de radarinformatie dan ook altijd samen met een weerbericht voor een volledig beeld van wat er komen gaat.
Veelgestelde vragen
Hoe ver vooruit kun je zien op een buienradar?
Een buienradar laat de situatie van de afgelopen uren zien en geeft soms een doorkijk van één tot twee uur vooruit. Die korte termijnvoorspelling heet een „nowcast“. Voor langere periodes heb je een reguliere weerverwachting nodig.
Kan ik een radarkaart ook gebruiken voor sneeuw?
Een radarkaart registreert sneeuw, maar geeft die niet altijd nauwkeurig weer. Sneeuw weerkaatst het radarsignaal minder sterk dan regen. Daardoor lijkt een sneeuwbui op de kaart soms lichter dan die in werkelijkheid is. Bij winters weer combineer je de radar het best met een specifieke sneeuwverwachting.
Wat is het verschil tussen een buienradar en een weerradar?
Een buienradar is een specifiek type weerradar dat zich richt op neerslag. Een bredere weerradar kan ook windsnelheid of hagelintensiteit in kaart brengen. In dagelijks gebruik worden de termen door elkaar gebruikt, maar technisch gezien is een weerradar het overkoepelende begrip.
Waarom klopt de radarkaart soms niet met wat ik buiten zie?
Dat kan verschillende oorzaken hebben. Neerslag die hoog in de lucht valt, verdampt soms voordat die de grond bereikt. Op de radarkaart ziet het er dan uit alsof het regent, terwijl het buiten droog blijft. Dit fenomeen heet virga. Ook de tijd tussen meting en weergave op het scherm speelt een rol: die kan enkele minuten bedragen.